است ، چنانچه ديگ طعام فراز آتشدان باشد ، اطعمه و ثمرات بهشت به مدد حرارتى لطيف كه از دوزخ به مجارى دقيقه برآيد ، نضج يابد ، دوزخيان هيزم‌وار سوزند در زير آن ديگ تا آن طعام آنجا پخته گردد فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ « 1 » هم هيزمند و هم هيزم‌كش ، آرى : هركه گريزد ز خراجات شاه * باركش غول بيابان شود اين است سزاى هركس كه بر خلّاق خويش پشت آورد تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلَّى « 2 » و اگر گويى خدا عادل است و رحيم كجا با من چنين كند ؟ بدان كه خداى اين جهان و آن جهان يكى است ، همان خدا كه حيوانات را گرفتار مالكان كرده تو را در آن جهان گرفتار مالك گرداند و اين از عدل خداى است كه عدل وضع شىء است در موضع لايق او و الحاق جنس به جنس ، حيوان را در صحرا كار بايد فرمود و آدمى را در سرابستان نعمت بايد داد الْخَبِيثاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَ الْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثاتِ وَ الطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبِينَ وَ الطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّباتِ « 3 » ، وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ « 4 » . هر آدمى را كه فرشته‌خوى سرشته‌اند ، به تعظيم و اكرام به دارالسّلام مىخوانند كه يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمنِ وَفْداً « 5 » و هر آدمى را كه حيوان نهاد آفريده‌اند ، به چوب و نهيب ، به صحراى جهنم مىرانند كه وَ نَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلى جَهَنَّمَ وِرْداً « 6 » و بدين هر

--> ( 1 ) . سوره بقره ، آيه 24 « از آن آتشى كه سوختش مردمان و سنگها هستند بپرهيزيد » . ( 2 ) . سوره معارج ، آيه 17 « هركه را پشت كرده و روى برتافته فرامىخواند » . ( 3 ) . سوره نور ، آيه 26 « زنان پليد براى مردان پليدند و مردان پليد براى زنان پليد و زنان پاك براى مردان پاكند و مردان پاك براى زنان پاك » . ( 4 ) . سوره انعام ، آيه 115 « و سخن پروردگارت به راستى و داد سرانجام گرفته است و هيچ تغييردهنده‌اى براى كلمات او نيست و او شنواى داناست » . ( 5 ) . سوره مريم ، آيه 85 « [ ياد كن ] روزى را كه پرهيزگاران را به سوى [ خداى ] رحمان گروه ، گروه محشور مىكنيم » . ( 6 ) . سوره مريم ، آيه 86 « و مجرمان را با حال تشنگى به سوى دوزخ مىرانيم » .